Filosofía & Equipo de trabajo
7 Ur kutsatuengatik sortutako gaixotasunak
Tratatu gabeko ura, ur gordin izenez ere ezaguna, kontsumitzeak diarrea, tifus-sukarra, A hepatitisa, giardiasisak eragindako heste-infekzioa, leptospirosia, amebiasia eta beste gaixotasun batzuk eragin ditzake, hala nola kolera, rotavirusa edo norovirusa.
Hau gertatzen da bakterioek uretan ugaltzen direlako, eta nahiz eta kutsatutako ibaien eta aintziretako urak arrisku handiagoa izan, iturri kristalinoetako ura ere bakterio mota zehatz batzuekin kutsatu daiteke. Kutsadura gerta daiteke ur ez-segurua edatean, zikin-urarekin kontaktu zuzena izatean edo kutsatutako urarekin egindako janaria kontsumitzean.
- A hepatitisa
A hepatitisa gibeleko gaixotasun oso kutsakorra da. Normalean ez da arriskutsua, baina kasu batzuetan bilakaera txarra izan dezake, eta hilgarria izan daiteke tratatzen ez bada. A hepatitisa gorozki kutsatuekin kontaktuan transmititzen da, kasu honetan, heste-jatorriko mikroorganismoekin kutsatutako ura irensteagatik.
- Sintoma nagusiak: gernu iluna, gorozki argiak, azalaren eta begien zuriaren kolore horixka, sukarra, hotzikarak, sabeleko mina, goragalea, gosea galtzea eta nekea.
- Tratamendua: ez dago tratamendu espezifikorik, gorputzak berak birusari aurre egiten baitio. Horregatik, sintomak arintzeko botikak erabili ohi dira, hala nola sukarra eta mina kontrolatzekoak, atsedenarekin eta hidratazio onarekin batera.
- Giardiasia
Giardiasia digestio-sistemako infekzio bat da, Giardia intestinalis parasitoak eragindakoa. Parasitoaren kisteak dituzten elikagai edo ur kutsatuak kontsumitzean transmititzen da, eta pertsona batetik bestera transmiti daitekeen gaixotasun infekziosoa da.
- Sintoma nagusiak: sabeleko mina, beherakoa, sukarra, goragalea, ahultasuna eta pisua galtzea.
- Tratamendua: normalean parasitoari aurre egiteko botikak erabiltzen dira, hala nola metronidazola edo tinidazola. Egunean zehar likidoak hartzea ere gomendatzen da, eta beherakoaren ondorioz deshidratazio larria gertatuz gero, zain barneko hidratazioa behar izan daiteke.
- Amebiasia edo disenteria amebiarra
Amebiasia edo disenteria amebiarra Entamoeba histolytica protozooak eragindako infekzioa da. Hestean kokatzen da eta organismoarentzat garrantzitsuak diren mantenugaien xurgapena oztopatzen du. Kiste amebiar helduak dituzten elikagai edo ur kutsatuen bidez transmititzen da.
- Sintoma nagusiak: sabeleko mina, beherakoa, sukarra eta hotzikarak. Zenbait kasutan, gorozkiek odola eta mukia izan ditzakete. Kasu larriagoetan, gaixotasuna inbaditzaile bihur daiteke eta beste organo batzuk kutsa ditzake, hala nola gibela, arnas-aparatua eta baita garuna ere.
- Tratamendua: antiparasitarioak erabiltzen dira, hala nola seknidazola, metronidazola edo tinidazola. Hala ere, iraupena eta dosia medikuak zehazten ditu infekzioaren larritasunaren arabera.
- Sukar tifoidea
Sukar tifoidea Salmonella typhi bakterioak eragindako gaixotasun infekziosoa da, eta parasitoa duten elikagai edo ur kutsatuen bidez transmititzen da.
- Sintoma nagusiak: sukar handia, oka, sabeleko mina, idorreria, beherakoa, buruko mina, gosea galtzea, pisua galtzea edo azaleko orban gorriak.
- Tratamendua: antibiotikoak erabiltzen dira, eta oso garrantzitsua da atseden hartzea eta hidratazio egokia mantentzea errekuperazio-fasean. Txertoarekin prebenitu daitekeen gaixotasuna da.
- Kolera
Kolera hestean gertatzen den infekzioa da, ur edo elikagai kutsatuetan egon daitekeen bakterio batek eragindakoa. Bakterio horrek gaixotasunaren sintomak eragiten dituzten toxinak sortzen ditu.
- Sintoma nagusiak: beherako bizia eta oka, deshidratazio larria eragin dezaketenak.
- Tratamendua: antibiotikoak eta ahozko edo zain barneko hidrataziorako soluzioak erabiltzen dira, hala nola sueroa.
- Askariasia edo Ascaris lumbricoides
Parasitosi bat da, Ascaris lumbricoides parasitoak eragindakoa. Hestean bizi, garatu eta ugaltzen da. Parasitoaren arrautzekin kutsatutako ura edo elikagaiak irenstean transmititzen da.
- Sintoma nagusiak: sabeleko mina, zorabioak edo libratzeko zailtasuna.
- Tratamendua: antiparasitarioak erabiltzen dira, hala nola albendazola.
- Leptospirosia
Leptospirosia arratoien gernuan edo kutsatutako animaliengan, hala nola txakur eta katuetan, egon daitekeen bakterio batek eragindako gaixotasuna da. Bakterio hori gorputzean sartzen da larruazaleko zaurien bidez edo gorputzeko mukosekin kontaktuan, hala nola begiak, sudurra, listua edo kutsatutako ura.
- Sintoma nagusiak: sukar handia, buruko mina, gorputzeko mina, gosea galtzea, oka, beherakoa edo hotzikarak.
- Tratamendua: antibiotikoak erabiltzen dira, eta mina eta sukarra arintzeko parazetamola. Ez da gomendatzen azido azetilsalizilikoa edo antiinflamatorioak erabiltzea.
Estolderiarik ez izateak edo estolden tratamendurik ez egoteak biztanleria osoari eragiten dio, baina bereziki 1 eta 6 urte bitarteko haurrei, sentikorragoak baitira, baita haurdunaldian fetuaren heriotza-arriskua handitu dezakeelako ere.
